25 tysięcy hektarów lasu do wycięcia?

Jemioła, symbol miłości, świąteczna tradycja i obowiązkowy pocałunek pod gałązką. Dla leśników to jednak żaden romantyzm. Ten półpasożyt wypowiedział wojnę polskim lasom i właśnie zmienia front. Do niedawna kojarzył się głównie z drzewami liściastymi, dziś zagraża sosnom i świerkom. Dla drzew osłabionych suszą to wyrok.

::addons{"type":"youtube","url":"https://youtu.be/F5DdLXb-nvE"}

— W 2020 roku zaewidencjonowana przez nas powierzchnia, na której występowała jemioła, to było 20 tys. hektarów, a na koniec 2025 roku, po pięciu latach, już 25 tys. hektarów. To świadczy o tym, że w bardzo szybki sposób postępuje zasiedlanie drzewostanów, myślę, że głównie tutaj sosnowych, chociaż nie tylko — tłumaczy Robert Szlachelka, zastępca dyrektora ds. gospodarki leśnej w RDLP we Wrocławiu

Dlaczego akurat teraz jemioła stała się tak niebezpieczna? Kluczem jest trwająca od 2015 roku susza. Osłabione brakiem opadów drzewa nie mają siły bronić się przed pasożytem, który wysysa z nich resztki wilgoci.

— Jest to bardzo duży problem. Jemioła występuje w praktycznie większości drzewostanów, powodując ich zamieranie. On występował na drzewach iglastych, natomiast problem się pojawił w momencie, gdy nastąpiła susza. Od 2015 roku mamy na terenie Polski suszę i ta susza powoduje, że jemioła, tak w skrócie można powiedzieć, wysusza drzewa od środka, powodując wyciąganie z niej wody — wyjaśnia Szymon Żak, zastępca nadleśniczego Nadleśnictwa Oława.

— Jemioła ma jeszcze zdolność, to jest udowodnione naukowo, większej transpiracji tej wody niż roślina żywicielska, na której występuje. Mówi się o tak zwanym kranie, że ona stanowi taki kran na drzewie, który jest niezakręcony, czyli ta woda praktycznie cały czas z tego drzewa transpiruje poprzez jemiołę. I to jest dodatkowo taki czynnik osłabiający drzewostany, które i tak już od wielu lat permanentnie cierpią od niedoboru wody — podkreśla Katarzyna Adamczyk z Wydziału Ochrony Lasu i Łowiectwa RDLP we Wrocławiu.

Najtrudniejsza sytuacja panuje obecnie na terenie nadleśnictw Oława i Legnica. Z tego powodu leśnicy z całego regionu spotkali się na naradzie, by szukać rozwiązań i wypracować wspólne procedury walki z zagrożeniem.

— Spotykamy się dzisiaj na takiej naradzie terenowej i próbujemy rozwikłać problem jemioły. Jest to duży problem dla ponad 20 nadleśnictw naszej dyrekcji w różnej skali. Jedynym rozwiązaniem w sytuacji, kiedy ta jemioła już rzeczywiście opanuje drzewo, a potrafi być na takiej drzewie po kilkanaście sztuk jemioły, jest po prostu wycięcie, żeby ta jemioła się nie rozprzestrzeniała na pozostałe drzewa — mówi Jan Bacia, nadleśniczy Nadleśnictwa Legnica.

Wycięcie opanowanych przez jemiołę i obumierających drzew to na ten moment jedyna metoda pozwalająca powstrzymać dalszy rozwój pasożyta.

Długofalowym planem Lasów Państwowych jest stopniowa przebudowa struktury gatunkowej polskich lasów – między innymi poprzez wysadzanie dębów, które na ten moment pozostają wolne od jemioły. Przebudowa drzewostanu trwa jednak dekadami.

— Tempo zmiany składu gatunkowego drzewostanów na pewno nie jest na tyle szybkie, żeby ograniczyć rozprzestrzenianie się jemioły na tych zasadach, dlatego też podejmowane są inne działania — zaznacza Katarzyna Adamczyk.

Trwają badania nad biologicznymi środkami ograniczającymi rozrost jemioły, jednak leśnicy nie ukrywają, że prognozy są niepokojące. Zmieniający się klimat sprawia, że wkrótce zagrożone mogą być niemal wszystkie rodzime gatunki.

— Cały czas się to zmienia. Pojawiają się nowe gatunki, które przychodzą. Na dzień dzisiejszy chyba nie ma takiego gatunku naszego rodzimego, który w jakimś stopniu nie jest albo nie będzie zagrożony w najbliższym czasie przez jemiołę, albo gatunki podobne — podsumowuje Szymon Żak.